Quy Định Đóng BHXH Bắt Buộc Cho Hộ Kinh Doanh Và Cá Nhân Mới Nhất

Luật Bảo hiểm xã hội mới mang lại sự thay đổi căn bản đối với chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) cho khối hộ kinh doanh cá thể và cá nhân có sử dụng lao động. Việc nắm rõ nhóm đối tượng, tỷ lệ trích nộp và lộ trình thực hiện giúp chủ cơ sở tuân thủ đúng quy định pháp luật và tối ưu hóa quyền lợi an sinh.

1. Phân loại 2 nhóm tham gia BHXH tại hộ kinh doanh

Trong mô hình hộ kinh doanh và cá nhân sử dụng lao động, đối tượng tham gia BHXH được tách biệt thành hai nhóm rõ rệt với cơ chế đóng khác nhau:

• Nhóm 1: Chủ hộ kinh doanh (có đăng ký kinh doanh).
• Nhóm 2: Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động do hộ kinh doanh hoặc cá nhân thuê mướn.

2. Quy định BHXH đối với Chủ hộ kinh doanh (Nhóm 1)

Lộ trình và điều kiện tham gia

• Giai đoạn từ 01/01/2026:
  • Doanh thu năm trên 1 tỷ đồng: Thuộc diện BHXH bắt buộc. Cơ quan BHXH tiếp nhận hồ sơ đăng ký và quản lý thu theo chế độ bắt buộc.
  • Doanh thu năm dưới 1 tỷ đồng: Tham gia BHXH tự nguyện. Cơ quan BHXH hướng dẫn, vận động đăng ký theo nhu cầu.
• Lộ trình từ 01/07/2029: Áp dụng BHXH bắt buộc đối với toàn bộ chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh hợp pháp.
• Đối tượng loại trừ: Không áp dụng với chủ hộ kinh doanh đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng hoặc người đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định.

Tỷ lệ và mức đóng BHXH của chủ hộ

Chủ hộ kinh doanh không thuộc đối tượng đóng Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN). Tổng mức trích nộp là 29,5%, phân bổ vào các quỹ:

• 3% vào quỹ ốm đau – thai sản.
• 22% vào quỹ hưu trí – tử tuất.
• 4,5% vào quỹ bảo hiểm y tế (BHYT).

Chủ hộ được chủ động lựa chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng, trong khung giới hạn từ mức tham chiếu đến tối đa 20 lần mức tham chiếu:

Phương thức đóng và thủ tục

• Phương thức linh hoạt: Đóng định kỳ hằng tháng, 3 tháng hoặc 6 tháng một lần. Thời hạn nộp chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo sau chu kỳ đóng.
• Điều chỉnh mức đóng: Sau 12 tháng đóng liên tục với một mức thu nhập đã chọn, chủ hộ được quyền đăng ký thay đổi mức đóng mới.
• Hồ sơ đăng ký: Nộp Tờ khai tham gia BHXH trực tiếp tại cơ quan BHXH địa phương quản lý.

3. Quy định BHXH đối với Người lao động thuê mướn (Nhóm 2)

Điều kiện tham gia

• Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động (HĐLĐ) có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên (bao gồm cả lao động giúp việc gia đình, phụ việc bán hàng, thợ kỹ thuật có ký kết HĐLĐ).
• Người sử dụng lao động (chủ hộ hoặc cá nhân) có nghĩa vụ đăng ký và trích nộp bảo hiểm theo quy định tương tự như khối doanh nghiệp.

Tỷ lệ trích nộp và căn cứ tiền lương

Khác với chủ hộ, nhóm lao động này bắt buộc tham gia đủ 3 loại hình: BHXH, BHYT và Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN).

• Tổng tỷ lệ đóng: 32% tiền lương tháng, trong đó:
  • Người lao động đóng 10,5% (8% Hưu trí – tử tuất; 1,5% BHYT; 1% BHTN).
  • Chủ hộ/Người sử dụng trích nộp 21,5% (14% Hưu trí – tử tuất; 3% Ốm đau – thai sản; 0,5% Tai nạn LĐ-BNN; 3% BHYT; 1% BHTN).
• Căn cứ đóng: Tiền lương ghi trên HĐLĐ, không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng tại địa bàn hoạt động.

Quy trình và hồ sơ đăng ký

• Phương thức: Trích nộp hằng tháng cùng kỳ hạn tính lương của người lao động.
• Hồ sơ gồm có:
  1. Tờ khai đơn vị tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT (Mẫu TK3-TS).
  2. Bảng kê danh sách lao động tham gia BHXH, BHYT, BHTN (Mẫu D02-LT).
  3. Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT của từng người lao động (Mẫu TK1-TS) kèm bản sao CCCD và HĐLĐ.
• Nơi nộp: Cơ quan BHXH cấp quận/huyện/thành phố trực thuộc nơi hộ kinh doanh đặt địa điểm hoạt động.

4. So sánh nhanh BHXH giữa Chủ hộ kinh doanh và Người lao động

Các câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Hộ kinh doanh không có người làm thuê, chỉ có 1 chủ hộ thì có phải đóng BHXH không?

Nếu doanh thu năm trên 1 tỷ đồng (từ 01/01/2026), chủ hộ bắt buộc phải tham gia BHXH. Nếu dưới 1 tỷ đồng, chủ hộ chưa bị bắt buộc nhưng có thể tham gia theo diện tự nguyện cho tới mốc 01/07/2029.

2. Hộ kinh doanh thuê lao động thời vụ dưới 1 tháng có cần đóng BHXH không?

Hợp đồng dưới 01 tháng không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Tuy nhiên, nếu phát sinh hợp đồng từ đủ 01 tháng trở lên hoặc ký nối tiếp nhiều lần nhằm trốn tránh đóng bảo hiểm, hộ kinh doanh sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo luật lao động.

3. Mức tham chiếu BHXH được hiểu như thế nào?

Mức tham chiếu là cơ sở tính mức đóng và hưởng một số chế độ BHXH thay thế cho mức lương cơ sở trước đây.

Hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ đăng ký tham gia BHXH lần đầu, xây dựng hợp đồng lao động và tư vấn kế toán – thuế cho hộ kinh doanh:

• Công ty Tư Vấn DNL
• Hotline / Zalo (24/7): 0949 883 779 (Mr. Danh) – 0332 234 456
• Website: www.mocongty.net
• Email: tuvandoanhnghiep.dnl@gmail.com
• Địa chỉ:
  • TP.HCM: 567/107/6 Lê Văn Khương, P. Tân Thới Hiệp, TP.HCM
  • Đà Nẵng: 171/3 Tôn Đản, P. An Khê, TP. Đà Nẵng
  • Lâm Đồng: Thôn 2, Xã Đạ Tẻh 2, Tỉnh Lâm Đồng