Thông tư 87/2026/TT-BTC hướng dẫn thực hiện Luật thuế thu nhập cá nhân

Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư 87/2026/TT-BTC vào ngày 30 tháng 6 năm 2026 nhằm quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân và hướng dẫn thi hành Nghị định số 253/2026/NĐ-CP. Đây là một văn bản pháp lý cực kỳ quan trọng, tác động trực tiếp đến quyền lợi giảm trừ gia cảnh của người lao động cũng như nghĩa vụ thuế của các nhà đầu tư chứng khoán.

Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp những nội dung trọng tâm nhất của Thông tư 87/2026/TT-BTC để giúp bạn dễ dàng nắm bắt và tuân thủ đúng pháp luật.

1. Thông tư 87/2026/TT-BTC khi nào có hiệu lực?

Theo quy định tại Điều 6, Thông tư 87/2026/TT-BTC chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 07 năm 2026.

Đáng chú ý, văn bản này sẽ thay thế hoàn toàn Thông tư số 111/2013/TT-BTC (đã áp dụng từ năm 2013) và bãi bỏ hàng loạt các quy định cũ liên quan đến cải cách thủ tục hành chính về thuế, nhằm mang lại một hành lang pháp lý hiện đại, tinh gọn hơn cho Thuế TNCN.

2. Quy định mới về mức thu nhập xác định người phụ thuộc

Một trong những nội dung được quan tâm nhất trong Thông tư 87/2026/TT-BTC là giới hạn thu nhập để xác định người phụ thuộc được giảm trừ gia cảnh.

• Mức thu nhập tối đa: Cá nhân được coi là người phụ thuộc nếu không có thu nhập hoặc có mức thu nhập bình quân tháng trong năm (từ tất cả các nguồn) không vượt quá 03 triệu đồng.
• Trách nhiệm tự kê khai: Thay vì yêu cầu chính quyền địa phương xác nhận, thông tư mới quy định người nộp thuế phải tự chịu trách nhiệm về việc xác định mức thu nhập của người phụ thuộc. Bạn có trách nhiệm kê khai đúng, trung thực và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của dữ liệu khi đăng ký hoặc thay đổi người phụ thuộc.
• Xử lý vi phạm: Cơ quan thuế sẽ áp dụng cơ chế hậu kiểm; nếu phát hiện kê khai không đúng sự thật về thu nhập của người phụ thuộc, người nộp thuế sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.

3. Cập nhật hồ sơ chứng minh người phụ thuộc

Điều 4 của Thông tư 87/2026/TT-BTC hướng dẫn chi tiết về các loại giấy tờ cần thiết để chứng minh người phụ thuộc, cụ thể:

• Đối với con (con đẻ, con nuôi, con riêng): Chủ yếu cần bản chụp Giấy khai sinh, thẻ Căn cước (nếu có), hoặc Quyết định nhận nuôi con nuôi/Giấy chứng nhận kết hôn để chứng minh mối quan hệ. Con từ đủ 18 tuổi học đại học, cao đẳng cần thêm thẻ sinh viên hoặc xác nhận của nhà trường.
• Đối với vợ/chồng: Bản chụp thẻ Căn cước và bản chụp Giấy chứng nhận kết hôn.
• Đối với cha mẹ: Bản chụp thẻ Căn cước của cha mẹ cùng Giấy khai sinh của người nộp thuế (hoặc giấy tờ xác định mối quan hệ).
• Người khuyết tật/Không có khả năng lao động: Yêu cầu thêm Giấy xác nhận khuyết tật hoặc giấy tờ chứng minh tỷ lệ suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.

Đột phá trong quản lý hành chính: Nhằm chuyển đổi số, Thông tư 87/2026/TT-BTC cho phép cơ quan thuế khai thác dữ liệu từ Cổng Dịch vụ công Quốc gia và các cơ sở dữ liệu quốc gia (như cơ sở dữ liệu dân cư) để làm căn cứ xác định người phụ thuộc, giúp giảm thiểu giấy tờ cho người dân. Tổ chức trả thu nhập chỉ cần lưu giữ các hồ sơ hợp lệ để phục vụ thanh tra, kiểm tra.

4. Cách tính thuế TNCN đối với chuyển nhượng chứng khoán phái sinh

Bên cạnh giảm trừ gia cảnh, Thông tư 87/2026/TT-BTC cũng thiết lập cơ sở pháp lý minh bạch cho các nhà đầu tư chứng khoán phái sinh tại Điều 5.

• Thuế suất: Thuế TNCN đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán phái sinh được xác định bằng Giá chuyển nhượng từng lần x Thuế suất 0,1%.
• Xác định giá chuyển nhượng (đối với hợp đồng tương lai): Được tính bằng Giá thanh toán của hợp đồng tại thời điểm xác định thu nhập tính thuế nhân (x) với hệ số nhân hợp đồng, nhân (x) với số lượng hợp đồng, và nhân (x) với (tỷ lệ ký quỹ ban đầu chia cho 2). Tỷ lệ ký quỹ này do Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam công bố.
• Thời điểm tính thuế: Là thời điểm khớp lệnh mua/bán hợp đồng tương lai trên hệ thống giao dịch hoặc thời điểm hợp đồng tương lai đáo hạn.

5. Tải Thông tư 87/2026/TT-BTC: Những quy định mới nhất về Thuế TNCN bạn cần biết

Việc ban hành Thông tư 87/2026/TT-BTC đánh dấu một bước tiến lớn trong việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, đề cao trách nhiệm cá nhân của người nộp thuế, đồng thời cập nhật chính sách thuế cho phù hợp với sự phát triển của các công cụ tài chính hiện đại như chứng khoán phái sinh.

Để tránh những rủi ro pháp lý không đáng có, đặc biệt là trong việc kê khai mức thu nhập của người phụ thuộc (không quá 03 triệu đồng/tháng), người nộp thuế cần tìm hiểu kỹ và thực hiện đúng theo các hướng dẫn mới nhất từ văn bản này.